Güncel Trendler & Öngörüler

Amazon’dan RoboTaxi: Zoox

Milyar cirolu şirketler otonom araçların peşinde. Waymo (Google / Alphabet), Cruise (GM), Tesla, Uber derken Amazon da Zoox otonom araç şirketini Haziran 2020’de 1 Milyar $’a (kimisine göre 1.2 Milyar $) satın aldı.

Zoox bu hafta otonom aracını tanıttı. 100{f709d641c5a5defe667953388a63a37d56c20d8ddbce1d44fc9e3f7a86627962} elektrikli olan araç, hub’ından (durağından mı desek?) ayrıldığında şarjı 16 saat sürüyor. Tasarımın ‘arabadan’ ayrılan yanı direksiyon ve pedallarının olmaması. Keza 100{f709d641c5a5defe667953388a63a37d56c20d8ddbce1d44fc9e3f7a86627962} otonom araçta bunlara ne gerek var? Tasarım genel bakışta da klasik otomobil prototipinden oldukça farklı. Bu farklı görüntüsü ile uzaktan dahi görüldüğünde farkındalık yaratacağı ve ilgi çekeceği kesin.

Robo-taksiyi çevirmek için seyahat edecek kişinin tek yapması gereken (Uber’deki gibi) applikasyonu kullanmak. Bu arada belirtmek gerek ki Zoox’un arzusu aynı Uber’in kendi alanında olduğu gibi RoboTaksi hizmetinin ‘temsili ismi’ haline gelmek.

Biz taksi deyince bireysel seyahati düşünüyoruz. Zoox’u ise dilerseniz sadece siz ya da ‘dolmuş’ gibi başka yolcularla paylaşabileceğiniz şekilde kullanabilirsiniz. Keza Covid-19 tehlikesi geçmediği sürece kimse tanımadığı 4 kişi ile aynı kapalı araç içinde seyahat etmek istemeyecektir.

Bu noktada ne zaman trafikte göreceğimizi merak etmiş olabilirsiniz. Lakin bir müddet daha merak etmeye devam edeceğiz çünkü tanıtımda buna dair net bir tarih verilmedi.

ÖNGÖRÜ

Çin çoktan 100{f709d641c5a5defe667953388a63a37d56c20d8ddbce1d44fc9e3f7a86627962} otonom robotaksileri kullanmaya başladı. Şangay yollarında Didi, Baidu, AutoX gibi farklı şirketlerin robotaksileri aktif şekilde dolaşıyor. Amerika’nın belli yörelerinde de (San Jose, California ve Phoenix, Arizona) otonom taksilerin trafiğe katılmasına yeşil ışık yakıldı. Sektör şehir şehir, araç araç büyüyecek. Öyle büyüyecek ki 2010’dan bugüne otonom taksi işine yapılan 56 Milyar $* yatırım (* McKinsey), devede kulak kalacak. McKinsey’nin projeksiyonuna göre 2040’a gelindiğinde sırf Çin’in otonom araç hizmetlerinden geliri 1.1 Trilyon $ olacak.

Robotaksilerin gücünü arttıracak teknoloji ise 5G olacak. Nesnelerin internetinin gelişmesi her türlü otonom sistemi bir ileri seviyeye taşıyacak.

Gelir Modeli | Otonom araç hizmetlerinde gelir modeli sadece araç üretiminden ibaret değil. Sistemin işletilmesi için türlü hizmet sunucusu gerekecek. Örneğin Waymo, araçlarının işletim hizmeti için Avis Budget Group ile anlaştı. Bir diğer örnek, Çin’de aktif olan AutoX’in Alibaba’ya ait Autonavi app tabanlı çalışması.

Tesla otonom araçlarının taksi olarak işletilmesinde ise daha farklı bir gelir modeli var. Tesla araçlarının bizzat sahipleri, araçlarını sisteme tanıtarak taksi olarak kullandırıp bundan para kazanıyor olacak. Bu gelir modeline göre satış fiyatı 30.000 $ olan Tesla Model 3’ün 11 senede amortize edilebileceği öngörülmüş. Tesla da otonom taksi sistemine kaydolan araçların kazançlarından {f709d641c5a5defe667953388a63a37d56c20d8ddbce1d44fc9e3f7a86627962}25-30 civarında komisyon alacak.

Tesla Ride Sharing App

Potansiyeli elmas gibi parlayan bu sektörün önündeki kasislerden biri devlet yasaları. Sürücüsüz aracın trafiğe çıkması için devletin göz önünde bulundurması gereken faktörler var. Örneğin kaza riski… (Tesla’nın ölümlü kaza vakaları bu konuda ibret niteliğinde) Buna ek olarak, araçların trafiğe çıkmasının yaratacağı ekstra trafik yoğunluğu. Devlet tarafında çekince yaratan faktörlerden bir diğeri ise robotaksilerin toplu taşımadan yolcu çalma potansiyeli. Halbuki devletlerin çevre, maliyet ve trafik perspektifinde teşvik etmek istediği şey: Toplu taşıma kullanımının artması. Şahsen robotaksilerin çok da toplu taşımaya tehdit oluşturacağını düşünmüyorum. Keza km başına bireye masraf olarak toplu taşıma her zaman cazibesini koruyacaktır.

Robotaksiler asıl özel araçlara ve taksilerin ta kendisine tehdit teşkil edecektir. Nitekim McKinsey’in Los Angeles modellemesine göre 2030 yılında robotaksiler özel araç kullanımını {f709d641c5a5defe667953388a63a37d56c20d8ddbce1d44fc9e3f7a86627962}20 oranında azaltacak. Rahatlık, kullanım başına harcama, adaptasyon döneminde hizmetin ücretsiz veya düşük baremde tutulması, paylaşımlı olması, ehliyeti olmayanlara, çocuklara ve yaşlılara güvenilir ve takip edilebilir seyahat sunması… nice avantajları arasında.

‘Otonom taksiler Türkiye’de, hayatımızın bir parçası olsa nasıl olur?’ diye düşünürken ‘Yakın mesafe gitmem’, ‘Bozuğum yok’ diyen asık suratlı taksi şöförleri, sigara yasağına rağmen sigara kokulu, kirli koltuklu taksiler aklıma geliyor! Durum bu olunca; bu teknolojiyi dört gözle bekliyoruz.

Türkiye yollarındaki robotaksilerde beklenmedik bir özellik ortaya çıkarsa dünya şaşırmasın:

”Yürüsene kardeşim!@” el hareketi ve korna 🙂


Eğitim ve Konuşma Başlıkları